Het verhaal achter Beertje Anders
Beertje Anders ontstond in 2002/2003 vanuit een bijzondere vraag: hoe kunnen we jonge kinderen helpen zichzelf en anderen beter te begrijpen?
Wat begon met een tekening, groeide uit tot verhalen over gevoelens, respect, vriendschap en samenleven.
Ontdek hoe Beertje Anders is ontstaan en lees het persoonlijke verhaal van illustrator Herman Vos, de bedenker van Beertje Anders.
Beertje Anders & zijn maker
Herman Vos
Hoe is Beertje Anders ontstaan en wie zit er achter zijn verhalen?
Lees meer ›
Het ontstaan van Beertje Anders
Beertje Anders ontstond in 2002/2003, naar aanleiding van een cursus over weerbaarheid en pesten voor leerkrachten in Assen. Tijdens deze cursus, die Wenda Verkerk gaf in onze karatedojo Musha-shugyo, kwam een bijzondere vraag naar voren: Waarom is er eigenlijk zo weinig materiaal over weerbaarheid en pesten voor jonge kinderen?
We hadden toen al een interactieve cd-rom over sociale weerbaarheid ontwikkeld. Die vraag bracht ons op het idee om ook voor jonge kinderen iets te maken. Als illustrator tekende ik de eerste Beertje Anders.
De naam was bewust gekozen. Het werd een beertje bij wie de dingen telkens weer anders konden lopen. Soms ging iets goed, soms niet. En juist dan ontstond de vraag: waarom ging het anders en wat kunnen we daarvan leren?
Al snel kwamen er meer beertjes bij. Geen enkel beertje was hetzelfde. Ze zagen er anders uit, dachten anders en reageerden anders. Zo ontstond de gedachte die nog steeds centraal staat: Je mag zijn wie je bent. En dat mag jij ook!
De eerste verhalen en de vijf afspraken van Beertje Anders kwamen voort uit onze ervaringen in de karateschool. Daar leerden kinderen niet alleen karate, maar ook omgaan met elkaar, hun woorden, gevoelens en gedrag.
Vanuit die basis groeide Beertje Anders verder. Er kwamen verhalen, filmpjes, liedjes, vertelplaten en kleurplaten waarmee kinderen op verschillende manieren kunnen ontdekken en oefenen. Want jonge kinderen leren juist veel door herhaling. Een verhaal bekijken, er samen over praten, het opnieuw vertellen, zingen, tekenen of naspelen.
En natuurlijk mag er iets misgaan. Afspraken zijn geen wetten, maar helpen kinderen om te oefenen en het de volgende keer anders te doen. Dat is waar Beertje Anders voor bedoeld is: kinderen al op jonge leeftijd helpen zichzelf en anderen beter te begrijpen.
Het persoonlijke verhaal van Herman Vos
Mijn naam is Herman Vos. Ik ben illustrator en de bedenker van Beertje Anders.
Inmiddels ben ik 68 jaar en kijk ik met andere ogen naar de wereld dan toen ik Beertje Anders in 2002/2003 voor het eerst tekende.
Van karateschool naar Beertje Anders
Samen met Wenda hadden we in Assen een karateschool, waar we ook woonden. Onze dojo was een plek waar kinderen en volwassenen niet alleen karate leerden, maar ook oefenden in zelfbeheersing, respect en omgaan met elkaar.
We hadden duidelijke afspraken. Zo mochten er geen lelijke woorden worden gebruikt. Gebeurde dat toch, dan moest je tien keer opdrukken. Ook wijzelf deden mee.
Dat was geen straf, maar een manier om te leren controle te krijgen over wat je zei. En wie een ander uitlachte, mocht ook tien keer opdrukken. Want leedvermaak hoorde niet thuis in onze dojo.
Het werkte verrassend goed. Kinderen wezen zelfs hun ouders op de afspraken.
Die ervaringen leerden mij hoe belangrijk het is om al jong te oefenen met woorden, gevoelens en gedrag. Want veel ruzies, verdriet en zelfs pesten beginnen met dingen die mensen zeggen zonder erbij na te denken.
Toen ons eigen leven anders liep
We dachten dat de schooltijd van onze kinderen een mooie periode zou worden. Maar het liep anders.
Onze kinderen voelden zich op school niet altijd begrepen of geaccepteerd. Dyslexie en anders zijn brachten veel verdriet in ons gezin.
Uiteindelijk kozen we voor thuisonderwijs. Omdat dit in Nederland juridisch moeilijk bleek, verhuisden we naar België, waar de regels anders waren.
Onze kinderen gingen voor.
Dat betekende ook dat we onze karateschool moesten loslaten. Gelukkig vonden we als gezin weer ons geluk. Onze kinderen zijn inmiddels volwassen en hebben hun eigen weg gevonden. Als ik zie hoe ze nu in het leven staan, ben ik ontzettend trots op ze.
Een beertje dat bleef terugkomen
Ondertussen ontwikkelden we educatieve materialen, verhalen en lessen. Beertje Anders liep daar steeds als een rode draad doorheen.
Soms kreeg hij volop aandacht, soms moesten andere dingen voorgaan. We probeerden zelfs een computerspel te ontwikkelen. Maar het werd niet wat we hadden gehoopt.
Een nieuwe tijd, dezelfde gedachte
Ik herinner me nog dat we thuis onze eerste televisie kregen en mijn vader regelmatig het dak op moest om de antenne goed te zetten voor een goede ontvangst
Nu werk ik achter mijn computer met kunstmatige intelligentie.
Ik noem mezelf weleens een desktop warrior. Achter mijn bureau ontdek ik graag nieuwe mogelijkheden. Maar zodra ik mijn bureau verlaat, ben ik vrij. Ik heb geen mobiele telefoon en ben dan ook niet bereikbaar.
Dat geeft me de ruimte om op mijn eigen manier naar de wereld te kijken.
En wat ik zie, houdt me bezig.
Kinderen groeien op in een wereld waarin sociale media en technologie zich razendsnel ontwikkelen. Ouders en leerkrachten moeten hun weg daarin vaak zelf nog vinden.
Maar hoe snel de wereld ook verandert, de basis blijft hetzelfde.
Hoe ga je om met je gevoelens? Hoe reageer je wanneer iemand iets vervelends zegt? Hoe leer je jezelf beheersen? En hoe werk je samen met iemand die anders denkt dan jij?
Ik vind dat we daar veel eerder aandacht aan mogen besteden. Niet pas wanneer kinderen vastlopen, ruzie krijgen of gepest worden, maar juist wanneer ze nog jong zijn.
Beertje Anders krijgt een nieuw hoofdstuk
Nu ik meer tijd heb, wil ik Beertje Anders nog één keer goed neerzetten.
Met de ervaring van vroeger en de mogelijkheden van nu.
Er bestaat een gezegde dat je je eerste huis bouwt voor je vijand, je tweede voor je vriend en je derde voor jezelf.
Zo kijk ik inmiddels ook naar Beertje Anders.Ik heb veel geprobeerd, fouten gemaakt en opnieuw begonnen. Nu wil ik vooral behouden wat werkelijk waardevol is.
Een beertje dat kinderen helpt zichzelf en anderen beter te begrijpen. Met verhalen die je opnieuw kunt vertellen, bespreken, tekenen, zingen en naspelen.
Want uiteindelijk begint veel bij iets heel eenvoudigs:
Eerst even nadenken. Over wat je voelt, wat je zegt en wat je doet.
Herman Vos
Illustrator en bedenker van Beertje Anders
